به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ سیلاب های بی موقع، خشکسالی های بی امان و آب شدن یخ های قطبی، میهمانان ناخوانده ساکنان این کره خاکی محسوب می شوند. آنها در واقع ارمغان تلخ فعالیت های مخرب انسانی به شمار می روند که اختلال در روند طبیعی زندگی جوامع مختلف را هدف گرفته اند.

زمین سده های متمادی، آماج اهداف و آرمان های بشر به منظور دستیابی به آسایش و آرامش بوده و اینک در پس این رنج های فزاینده نفس هایش به شماره افتاده است. اکنون همگان شاهد تغییر در اکوسیستم جهان هستند که می تواند ساختار جوامع انسانی را دگرگون سازد، موضوعی که به دلیل افزایش درجه حرارت و تغییر الگوهای بارش روی داده و نگرانی بسیاری از نهادهای علمی را برانگیخته است.

روزگاری کمتر کسی فکر می کرد که کانادا تحت تاُثیرات اقلیمی قرار بگیرد اما احتمال دارد تا ساکنان کلان شهرهای این کشور تا پایان این قرن تابستان های گرمسیری و استوایی را تجربه کنند و در صورت ادامه روند گرمایش زمین، کانادا بر روی منطقه ای با آب و هوای معتدل قرار گیرد. رویدادی تلخ که اینک جنوب و جنوب شرقی آسیا، آفریقای لاتین و صحرا در آفریقا، آن را با شدت بیشتری به دلیل ناحیه جغرافیایی خویش تجربه کرده و با تغییرات شدید در آب وهوای خود روبرو شده اند.

در همین زمینه علیرضا مساح بوآنی عضو هیات علمی دانشگاه تهران در گفت وگو با پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا با اشاره به این موضوع که انتشار بیش از حد گازهای گلخانه‌ای، مهم‌ترین عامل ایجاد تغییرات اقلیمی است، گفت: بر پایه پژوهش‌های معتبر جهانی ترکیب گازهای موجود در اتمسفر سبب تغییرهای اقلیمی خواهد شد.

** شرایط آینده اقلیم جهان برپایه سناریوهای مختلف
مساح بوآنی در پاسخ به این پرسش که آینده اقلیمی چه ارتباطی با میزان انتشار گازهای گلخانه ای دارد، گفت: وضعیت آینده تغییرات اقلیمی ارتباط مستقیمی با میزان انتشار گازهای گلخانه ای دارد. به طوری که اقلیم شناسان در اقصی نقاط جهان با توجه به همین موضوع و با پیش بینی مقادیر متفاوتی از گازهای گلخانه ای موجود در جو در سال های آتی، شرایط آینده اقلیم جهان را بر پایه برنامه های مختلفی در این زمینه تخمین می زنند. دی‌اکسید کربن موجود در جو، به عنوان مهم‌ترین گاز گلخانه‌ای، حدود ppm 408 است که از حدود 600 هزار سال پیش تا 1950میلادی هیچ گاه مقدار این گاز در اتمسفر زمین از ppm 300 تجاوز نکرد اما از این سال به بعد به دلیل رشد فعالیت‌های صنعتی بشر، مقدار این گاز در جو به طور چشمگیری افزایش یافت، به طوری که این میزان در1990 میلادی به بیش از ppm 350 و در 2015 میلادی به حدود ppm 400 رسیده است.

وی با اشاره به اینکه کشورهای جهان وظیفه دارند تا در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه ای به تعهدات خود عمل کنند، اظهار داشت: کشورها باید به تعهدهای خود پایبند باشد که اگر این عمل محقق نشود میزان دی اکسید کربن موجود در اتمسفر امکان دارد تا پایان قرن جاری به ppm 1250 برسد که فاجعه ای بزرگ برای ساکنان زمین خواهد بود. احتمال وقوع هر کدام از این موضوع ها به میزان پایبندی کشورها به حفظ محیط زیست بستگی دارد. در این زمینه باید حالت متوسطی هم در نظر گرفت که برپایه آن میزان دی اکسید کربن موجود در جو تا 2100 میلادی حدود ppm 650خواهد شد.

** مهاجرت عاملی تاثیرگذار بر تغییرات اقلیمی
این اقلیم شناس با توجه به تاثیر مهاجرت بر تغییرهای اقلیمی بیان داشت: مهاجرت ساکنان زمین به دلیل کمبود آب و موادغذایی می تواند عاملی اثرگذار بر تغییرات اقلیمی باشد. بالارفتن دمای هوا به حداقل چهار درجه سانتی گراد در همین سده بدبینانه ترین حال برای ساکنان زمین خواهد بود زیرا اینگونه اثرات منفی بر زندگی بشر و حیات زیست خواهد گذاشت.

مساح بوآنی در ادامه افزود: در این زمینه متوسط دمای هوای ایران تا 2035 میلادی یک تا 5.1 درجه و تا 2055 میلادی 2.5 تا سه درجه و تا 2100 میلادی، چهار تا پنج درجه نسبت به مقدار کنونی بیشتر می‌شود. همچنین برپایه این پیش‌بینی، مقدار بارندگی سالیانه در کشور تا پایان سده جاری میلادی حداقل 10 درصد کمتر از میزان فعلی بارش سالیانه خواهد شد. هوای ایران مانند همه کشورهای دنیا، به طور قطع در سال‌های پیش رو گرم‌تر می شود. مهم‌ترین اثر گرم شدن هوا افزایش بیش از پیش تبخیرهای 70 درصدی و در نتیجه کاهش چشمگیر منابع آب تجدیدپذیر است. گرم شدن هوا و افزایش نرخ تبخیر سطحی ناشی از آن، همچنین باعث کاهش آورده رودخانه‌ها، به عنوان بخشی از آب‌های سطحی در دسترس خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود تا 2055 میلادی، میزان آورده رودخانه‌های کرخه، کارون و زاینده‌رود که شریان‌های حیاتی فلات مرکزی ایران هستند، میان 30 تا 50 درصد کاهش یابد.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه پیامدهای تغییر اقلیم محدود به افزایش دما، کم شدن مقدار بارندگی و کاهش شدید آورده رودخانه‌های کشور نیست، گفت: این پدیده اثرات سوء دیگری نیز در زیست‌بوم ایران ایجاد خواهد کرد که یکی از مهم‌ترین آنها افزایش گرد و غبار است زیرا با افزایش نرخ تبخیر سطحی، تالاب‌ها و روان‌آب‌ها در مناطقی از کشور و کشورهای همجوار که به عنوان کانون ریزگردها شناخته می‌شود به طور کامل خشک یا بسیار کم‌حجم می‌شود و در نتیجه ذرات ریز بیشتری از این کانون‌ها می‌تواند در هوا پراکنده شود. اگر همچنان حقابه برخی تالاب‌ها در این مناطق به بخش‌های دیگر اختصاص یابد، با توجه به روند نوسانات اقلیمی می‌توان انتظار داشت پدیده ریزگردها در چند دهه آینده اوضاعی فاجعه‌بار برای همه ساکنان فلات مرکزی ایران رقم بزند. همچنین گرم شدن هوا، گونه های حیوانی و گیاهی را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. آب شدن یخ های قطبی و بالاآمدن سطح آب دریاهای آزاد نیز به دنبال افزایش دما است. به زیرآب رفتن برخی تاسیسات در سواحل جنوبی و جزایر کشور نیز از جمله پیامدهای گرم شدن هوا به شمار می رود.

در همین ارتباط علی سلاجقه رییس اتحادیه انجمن‌های علمی منابع طبیعی و محیط ‌زیست ایران با بررسی راهکارهای سازگاری با اثرات تغییرهای اقلیمی گفت: راهکارهای سازگاری با تبعات تغییراقلیم می تواند کاهش آسیب پذیری را در برابر عوارض این پدیده به وجود آورد که این مهم در بلند مدت اثر خود را نمایان می کند.

** کاهش آسیب پذیری در برابر عوارض تغییرات اقلیمی
سلاجقه با اشاره به اینکه همکاری تمامی نهادهای اجرایی با سازمان محیط زیست کشور در زمینه رفع چالش های اقلیمی ضروری و لازم است، بیان کرد: کارشناسان باید برای حل چالش های فعلی، برنامه هایی ارایه دهند تا بتوان در زمینه های مختلف از آنها استفاده کرد. در سال های اخیر همه دستگاه های اجرایی با همکاری سازمان محیط زیست برنامه هایی برای سازگاری با تبعات اقلیمی تدوین کرده اند اما تاکنون هیچ اقدامی که بتواند در جهت افزایش تاب آوری انسان، طبیعت و حیات وحش در شرایط دشوار موثر باشد، به اجرا در نیامده است.

وی تغییرات اقلیمی را یکی از دغدغه های اصلی کشور دانست و اظهار داشت: تغییر اقلیم باید به عنوان یکی از دغدغه های اصلی کشور در سطوح بالای نظام تعریف شود و همه برنامه ریزی های اقتصادی و اجتماعی در این زمینه صورت گیرد. سازمان جنگل ها و مراتع به عنوان یکی از مراکز مهم باید با بررسی اینکه اثرات تغییر اقلیم در آینده بر جنگل ها و مراتع کشور به چه صورت خواهد بود، راهکارهایی برای سازگاری این بخش ارایه دهد. همه نهادهای مسوول در بخش‌های کشاورزی، آب و انرژی یعنی وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی، نفت، صنعت و دیگر دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی باید بیش از پیش تغییر اقلیم و بحران‌های زیست‌محیطی ناشی از آن را جدی بگیرند.

** اجماع جهانی و توافق همه جانبه در اجرای برنامه های زیست محیطی
رییس اتحادیه انجمن‌های علمی منابع طبیعی و محیط‌ زیست ایران با بیان این مطلب که تغییرات اقلیمی به دلیل بهره برداری بیش از حد بشر از طبیعت است، گفت: چالش های اقلیمی در چنده سده اخیر همه انسان ها، طبیعت و حیات وحش را در برگرفته است. مقابله و تحقق این هدف نیازمند اجماع جهانی و توافق همه جانبه کشورها در اجرای برنامه های زیست محیطی بین المللی است. این فعالیت ها شاید سال ها طول بکشد و اوضاع زمین بسیار بدتر از حال آن باشد. بنابراین کشورها باید در کنار شرکت در پیمان‌های جهانی، هر کدام به تنهایی برنامه‌ای برای افزایش تحمل انسان‌ها و دیگر موجودات زنده در شرایط سخت طبیعی داشته باشند.

سلاجقه در پایان اجرای دقیق این برنامه‌ها در کشور را مستلزم مشارکت های میان بخشی دانست و اظهار داشت: در زمینه کاهش و مهار تغییرات اقلیمی باید بخش های مختلف با همکاری و همیاری مردم و مسوولان گام بردارند. ممکن است در سال های آینده دانشمندان بر پایه داده های جدید و با دستیابی به فناوری های پیشرفته تر برنامه های جدیدی اتخاذ کنند تا بتوانند به سازگاری مطلوب جهت مقابله با تغییرات اقلیمی برسند.